Obsesif Kompulsif Bozukluk

Obsesif kompulsif bozukluğun (OKB’ nin) başlıca özelliği, obsesyonlar (saplantılar) ve kompulsiyonlardır (zorlantılardır). OKB, 19 yüzyıldan beri bilinmektedir.

Obsesyonlar, kişinin aklından çıkartamadığı ve aklına gelmesine engel olamadığı, rahatsızlık ve sıkıntı veren, yani kaygı uyandıran ısrarlı fikirler, düşünceler, ya da görüntülerdir. Bu kaygı, günlük yaşam ile ilgili genel kaygılardan farklıdır. OKB’ de görülen tipik saplantılar, kirlenme ve bulaşma düşünceleri (‘ellerim kirli’), ya da bir işin yapılıp yapılmadığına dair duyulan ve kişiyi kontrole yönelten şüphelerdir (‘fırının düğmesini kapattım mı?’).

Kompulsiyonlar ise obsesyonları rahatlatmak için yapılan tekrarlayan hareketler, davranışlar ve düşünceler olarak tanımlanırlar. El yıkamak ve elektrik düğmelerini açıp kapayarak kontrol etmek gibi. Zorlantılar, keyif vermezler; bununla birlikte bu davranışlara karşı koymak rahatsız edicidir.

Saplantılar ve zorlantılar yalnız başına bulunabildiği gibi, tek başına da bulunabilirler.

Saplantılar ve zorlantılar kişide belirgin zorlanmaya neden olurlar, ve gün içinde kişinin en az 1 saatini alırlar.

Obsesif kompulsif bozukluğun, yaşam boyu görülme sıklığı ortalama % 2-3 tür. Kadın ve erkeklerde eşit oranlarda görülür. OKB, çocuklarda ve ergenlerde de görülebilmektedir. OKB, genellikle erkeklerde daha erken başlangıçlı olmak üzere, sıklıkla ergenliğin son dönemlerinde ya da erişkinliğin başlangıç yıllarında ortaya çıkmaktadır.

OKB’ nin kalıtımsal özellikleri araştırılmaktadır.

OKB’ ye sıklıkla diğer psikiyatrik belirtiler ve rahatsızlıklar eşlik edebilir. Bunlardan en sık görüleni depresyondur. Panik bozukluğu, fobiler, ve yeme bozuklukları da sıklıkla eşlik eden diğer bozukluklardır. Bu nedenle, aşağıda da belirtildiği gibi, doğru teşhis ve tedavi için, belirtiler ortaya çıktığında bir psikiyatrist ile görüşmek önem kazanmaktadır.

OKB’ ye çeşitli tıbbi hastalıklar da neden olabilir. Özellikle bazı nörolojik hastalıklar, ya da nörolojik belirtiler veren diğer tıbbi hastalıklar OKB belirtileri ile başlayabilir. Bu nedenle özellikle geç yaşta başlayan OKB’ de altta yatan bir tıbbi bozukluğun araştırılması diğer bütün psikiyatrik hastalıklarda olduğu gibi önerilmektedir. Ayrıca çocuklarda streptokoklara (çoğunlukla boğaz ağrısı, bademciklerde iltihaplanma, ateş ya da diğer ateşli hastalık belirtileri ile kendini gösteren bir bakteri) bağlı bağışıklık sistemi tepkilerinin de OKB başlangıcı belirtiler ya da OKB’ de alevlenme ile kendini gösterebildiği bildirilmektedir. Literatürde kısaca PANDAS olarak anlatılan bu durum, OKB’ nin genellikle yavaş yavaş ilerlemesinin tersine ani başlangıçlarla kendini göstermektedir.

Yukarıda da belirtilmiş olduğu ve bütün psikiyatrik belirtilerde temel kural olduğu gibi, OKB belirtileri de ortaya çıktığında bir psikiyatri uzmanı ile görüşmek bu nedenle önemlidir. Böylelikle doğru bir teşhis konulabilecek, ve doğru bir tedavi başlanması mümkün olabilecektir. Ayrıca altta yatan bir hastalık varsa ilerlemesinin önüne geçme olasılığı artmaktadır.

Tedavide ilaçlara ve psikoterapiye yer verilmektedir.

Psikiyatrideki tedaviler, tıbbın diğer dallarında olduğu gibi tüm dünyada ve Türkiye' de çeşitli araştırmaların sonucunda belli kurallarla belirlenmiştir. Psikiyatrik tedavi ile belirtilerde  gerileme ve düzelme sağlamak mümkündür.

Buradaki belirtilerden bazılarının sizde bulunduğunu düşünüyorsanız bir psikiyatri uzmanına başvurunuz.

Sosyal Anksiyete

Bedenin bütünlüğünü ve yaşamı tehdit eden uyaranlar karşısında bedendeki alarm sistemi harekete geçer. Bu koruyucu bir sistemdir.  Belirgin bir tehdit olmadığı halde bu alarm sisteminin harekete geçmesi ile anksiyete ortaya çıkar.Anksiyete korkuya benzer.

Belirgin bir tehdit varlığında ortaya çıkan alarm belirtileri korku; belirgin bir tehlike yokken bu belirtilerin ortaya çıkması anksiyete olarak nitelendirilir.

Anksiyete, çok hafif bir tedirginlik ve huzursuzluk halinden, panik derecesine varan oranda değişik şiddetlerde ortaya çıkabilir.

Belli oranlarda anksiyete normal ve geliştirici bir durumdur.Ancak anksiyete aşırı ya da yaygın hale geldiğinde hem yaşam kalitesini bozar hem de işlevselliği olumsuz etkiler.Böyle durumlarda psikiyatrik bozukluk olarak ele alınıp tedavi edilmesi gerekir.